Social Media in Cambodia

If you are reading this blog, you probably have access to a computer and have a Facebook account. Cambodians are increasingly connected online, and the U.S. Embassy in Cambodia is proud to be a small part of this technological revolution.

333,333 Likes and growing…we couldn’t do it without you!

333,333 Likes and growing…we couldn’t do it without you!

When I began my service as the U.S. Ambassador to Cambodia, our Facebook page had just over 25,000 fans. Today, a third of 1 million fans– along with more than 34,000 Twitter followers – prove that Cambodians want to connect with us and receive news about the programs we support. Furthermore, it shows that people want to participate in dialogue on important issues in the country. All of you who have commented on our Facebook page, responded on my blog, or have sent me questions for my weekly Ask the Ambassador column, have greatly contributed to the valuable conversations we are having about Cambodia’s future.

After seeing this Facebook post, many Cambodian youth learned about the Young Southeast Asian Leaders Initiatives (YSEALI) and decided to join.

After seeing this Facebook post, many Cambodian youth learned about the Young Southeast Asian Leaders Initiatives (YSEALI) and decided to join.

Today, the Internet provides unprecedented reach and freedom for people to gather information and express their opinions. Even more important, this technology is interactive, allowing users to select the content they find most useful and relevant in their lives. This ability to access accurate and independent information is the engine of a free and democratic society. Despite low access to the Internet in several parts of the country, the fact that so many Cambodians are taking advantage of online resources when they are available is an indication of their desire to be well-informed, active participants in the country’s growing democracy.

With 1.23 billion users across the world, Facebook has become an increasingly important way of obtaining information not only about friends and family, but also about world events. Along with Twitter, YouTube, and other platforms, social media is having a tremendous impact on the way Cambodians are receiving and sharing information about what is happening in the country and around the globe. The attraction of social media is that it enables a two-way dialogue, something that is not possible with traditional media. This form of communication has continued to grow in significance and now serves as a powerful tool for soliciting ideas and feedback on the issues that matter to Cambodians, particularly with young people.

We use social media to recognize the efforts of Cambodians like Chak Sopheap, Executive Director of the Cambodian Center for Human Rights.

We use social media to recognize the efforts of Cambodians like Chak Sopheap, Executive Director of the Cambodian Center for Human Rights.

Social media has provided a large number of Cambodian youth with opportunities to express their views about the country’s development. With one of the youngest populations in Southeast Asia, Cambodia’s hope for the future lies in the minds and the lives of these young people. The number of Facebook pages, Twitter accounts, and YouTube videos being created in Cambodia represents the desire for knowledge and innovation by young Cambodians. This intellectual curiosity is a great equalizer when it comes to competing for opportunities in the country, throughout the ASEAN region, and across the world. Therefore, along with face-to-face outreach, the U.S. Embassy works hard to connect with youth via social media, posting content that appeals to young Cambodians and making an effort to respond to their questions and comments.

One of our most popular “Throwback Thursday” posts this year went back to the day when I met His Majesty the King for the 10th Anniversary of his Coronation.

One of our most popular “Throwback Thursday” posts this year went back to the day when I met His Majesty the King for the 10th Anniversary of his Coronation.

When the U.S. Embassy promotes its social media platforms, it is not to compete with other individuals or organizations to see who can get the most fans. Whether you choose to follow your favorite singer, news source, or a public official; we support a free and democratic society in Cambodia which allows its people to access and select content from the Internet and other media of their choosing. The reason why we seek your support is because every time that you like and share our Facebook posts or retweet our Twitter content, you help us reach more users. This gives more Cambodians access to information about education, exchanges, President Obama’s Young Southeast Asian Leadership Initiative (YSEALI), English language learning, and a host of other programs. So while 333,333 is remarkable (and a very lucky number), this is only the beginning.

Our next goal is to reach 500,000 Facebook fans. Would you like to help us achieve this next milestone? We will do our part by making sure our Facebook page is a source of meaningful, noteworthy and helpful information, and you can assist us by letting all of your friends know that we invite them to join our online family. With our combined efforts, I am confident that we will make it to 500,000 Facebook fans and beyond.

Thanks for your continued support…we look forward to even more in 2015!

ជីវិត​នៅ​តាម​បឹង​ទន្លេ​សាប​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា

ខ្ញុំ​នឹក​ឃើញ​ដល់​សម្រស់​ធម្មជាតិ​ដ៏​ស្រស់​ត្រកាល​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ចុះ​ទៅ​ភូមិ​ព្រែក​ទាល់ និង​ជំរក​សត្វ​ស្លាប ដែល​នៅ​ក្បែរ​ខាង​នោះ កាល​ពី​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ​។ ដោយ​ស្ថិត​នៅ​មិន​ឆ្ងាយ​ពី​ក្រុង​សៀមរាប វា​គឺ​ជា​ប្រព័ន្ធ​បរិស្ថាន​អេកូឡូស៊ី​ដ៏​គួរ​អោយ​ជក់​ចិត្ត ដែល​ពោរពេញ​ទៅ​ដោយ​រុក្ខជាតិ និង​ជីវិត​សត្វ​។ ការ​គ្រាន់​តែ​ធ្វើ​ដំណើរ​ទៅ​កាន់​ទី​ជំរក​នោះ​ក៏​ជា​រឿង​ផ្សង​ព្រេង​មួយ​ដែរ ដែល​ជា​ការ​ជិះ​ទូក​រយៈពេល ២ ម៉ោង​ឆ្លង​កាត់​ព្រៃ​កោង​កាង​ដ៏​ស្រស់​បំព្រង​ និង​ព្រៃ​លិច​ទឹក​។ តែ​អ្វី​ដែល​គួរ​អោយ​ចាប់​អារម្មណ៍​ដូច​ជំរក​សត្វ​ដែរ​នោះ ខ្ញុំ​មាន​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​យ៉ាង​ខ្លាំង​ចំពោះ​ប្រជាជន ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ជួប នៅ​ក្នុង​សហគមន៍​នេសាទ​ព្រែក​ទាល់​។ រឿង​នេះ​មាន​ការ​ទាក់ទង​យ៉ាង​ជិតស្និទ្ធ​ទៅ​នឹង​ជំរក​សត្វ និង​បឹង​ទន្លេសាប​ជា​ទីគួរ​អោយ​ចាប់​អារម្មណ៍​។

ជិះ​ទូក​លើ​បឹង​ទន្លេ​សាប ទៅ​ភូមិ​ព្រែក​ទាល់​។

ជិះ​ទូក​លើ​បឹង​ទន្លេ​សាប ទៅ​ភូមិ​ព្រែក​ទាល់​។

ប្រជាជន​ដែល​រស់នៅ​តាម​ទន្លេសាប​គឺ​ជា​អ្នក​ខំ​ធ្វើការ​។ ជីវភាព​រស់នៅ និង​ស្បៀង​អាហារ​របស់​គេ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​ត្រី តែ​ធនធាន​ដ៏​មាន​តំលៃ​នេះ​មិន​មែន​មាន​គ្រប់​ពេល​នោះ​ទេ​។ ការ​ប្រែ​ប្រួល​អាកាសធាតុ ទឹក​ភ្លៀង និង​ភាព​រាំង​ស្ងួត​ធ្វើ​អោយ​ការ​នេសាទ​មាន​ការ​ពិបាក ហើយ​រកាំចិត្ត​។ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​នេសាទ​ម្នាក់​ដែរ ដើម្បី​ចាប់​ត្រី​បាន គេ​ត្រូវ​មាន​ការ​អត់ធ្មត់ ហើយ​ផ្ចង់​អារម្មណ៍​។ ដោយ​លឺ​ពី​ការ​លំបាក​ដែល​គេ​ជួប​ប្រទះ​រាល់​ថ្ងៃ ហើយ​ដោយ​ដឹង​ថា វា​គ្មាន​ដំណោះស្រាយ​ស្រួល​ទេ​នោះ ធ្វើ​អោយ​ខ្ញុំ​ដឹង​ពី​ការ​ពិបាក​ក្នុង​ការ​រស់នៅ និង​ធ្វើការ​នៅ​ព្រែក​ទាល់​។

អ្នក​នេសាទ​នៅ​ព្រែក​ទាល់​បង្រៀន​ខ្ញុំ​ពី​បច្ចេកទេស​របស់​គេ​។

អ្នក​នេសាទ​នៅ​ព្រែក​ទាល់​បង្រៀន​ខ្ញុំ​ពី​បច្ចេកទេស​របស់​គេ​។

តែ​ក្នុង​ពេល​ដែល​ខ្ញុំ​ស្តាប់​រឿង​របស់​គេ បញ្ហា​មួយ​ដែល​គេ​លើក​ឡើង​ម្តង​ហើយ​ម្តង​ទៀត​គឺ​ការ​សិក្សា​នៃ​កូន​របស់​គេ​។ ក្នុង​ចំណោម​ក្មេង​ចំនួន ៣៥០០ នាក់​នៅ​ព្រែក​ទាល់ ដែល​ស្ថិត​ក្នុង​អាយុ​ក្រោម ១៨ ឆ្នាំ មាន​តែ ១០០ នាក់​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​បាន​ចូល​រៀន​នៅ​សាលា​បឋមសិក្សា​ ហើយ​មាន​តែ ១០ នាក់​ប៉ុណ្ណោះ ដែល​បាន​ចូល​រៀន​នៅ​វិទ្យាល័យ​។ ក្នុង​នាម​ជា​ឳពុក​ម្នាក់ ការ​អប់រំ​សំរាប់​កូន​របស់​ខ្ញុំ​គឺ​ជា​អាទិភាព​កំពូល​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​អាទិភាព​កំពូល​ក្នុង​ជីវិត​របស់​ខ្ញុំ​។ ដូច្នេះ ខ្ញុំ​យល់​បាន​ថា ហេតុអ្វី​ក៏​ឳពុក​ម្តាយ​នៅ​ក្នុង​សហគមន៍​នេះ​មាន​កង្វល់​ច្រើន​ពី​ការ​សិក្សា​។ ការ​សិក្សា​គឺ​ជា​មធ្យោបាយ​មួយ​ដែល​កុមារ​ទាំងអស់​ត្រូវការ ដើម្បី​អោយ​គេ​អាច​ចិញ្ចឹម​ខ្លួន​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​បាន ហើយ​ផ្តល់​ឱកាស​ដល់​កូន​របស់​គេ នៅ​ពេល​អនាគត​។

 

មើល​ទៅ​ទេសភាព​ល្អ​បំផុត​នៃ​កន្លែង​កណ្តាល​នៃ​ជំរក​សត្វ​ស្លាប​ព្រែក​ទាល់​។

មើល​ទៅ​ទេសភាព​ល្អ​បំផុត​នៃ​កន្លែង​កណ្តាល​នៃ​ជំរក​សត្វ​ស្លាប​ព្រែក​ទាល់​។

ក្រោយ​ពី​បាន​និយាយ​ជាមួយ​អ្នក​នេសាទ ខ្ញុំ​បាន​ទៅ​មើល​កន្លែង​សត្វ​ស្លាប​ពង​កូន នៅ​តំបន់​កណ្តាល​ព្រែក​ទាល់ ដែល​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​តំបន់​អភិរក្ស​ជីវសាស្រ្ត​នៅ​បឹង​ទន្លេសាប និង​តំបន់​សំរាប់​ការ​បន្ត​ពូជ​នៃ​សត្វ​ស្លាប​ទឹក​ធំ​ៗ​ចំនួន​ជាង ១០០ ០០០ ដែល​មាន​ពូជ​ខុស​គ្នា​ចំនួន ១២​។ ដោយ​អាកាសធាតុ និង​បរិស្ថាន​ធម្មជាតិ​មាន​ការ​ប្រែប្រួល ពូជ​សត្វ​ព្រៃ​ក្នុង​ស្រុក ដែល​ភាគ​ច្រើន​ជា​ពូជ​សត្វ​កម្រ នៅ​មាន​សល់​តិចតួច​។ សត្វ​ទាំង​នោះ​បាត់បង់​ជំរក​ធម្មជាតិ​របស់​វា​យ៉ាង​រហ័ស ដែល​ជា​ការ​ធ្វើ​អោយ​ចំនួន​របស់​វា​មាន​ការ​ថយ​ចុះ​។​ ហេតុដូច្នេះ​ហើយ បាន​ជា​ខ្ញុំ​មាន​ចិត្ត​រីករាយ​ដោយ​មើល​ឃើញ​ថា សហគមន៍​នេសាទ​ព្រែក​ទាល់​មាន​ការ​ចូលរួម​យ៉ាង​ជ្រាល​ជ្រៅ នៅ​ក្នុង​ការ​ការពារ និង​ការ​គ្រប់គ្រង​ជំរក​សត្វ​ស្លាប ដែល​នៅ​ជាប់​នឹង​ផ្ទះ​របស់​គេ​។ ដោយ​មាន​ជំនួយ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋ​អាមេរិក អ្នក​ភូមិ​នេសាទ​ត្រូវ​បាន​បង្រៀន​ពី​ការងារ​ជា​អ្នក​ល្បាត​ព្រៃ តាមដាន និង​រាយការណ៍​ពី​សត្វ​ស្លាប​នៅ​កន្លែង​ជំរក​។

អ្នក​ល្បាត​ព្រៃ​ម្នាក់​ជួយ​ការពារ​សត្វ​ព្រៃ​ដ៏​មាន​តំលៃ នៅ​ព្រែក​ទាល់​។

អ្នក​ល្បាត​ព្រៃ​ម្នាក់​ជួយ​ការពារ​សត្វ​ព្រៃ​ដ៏​មាន​តំលៃ នៅ​ព្រែក​ទាល់​។

អ្នកល្បាតព្រៃឡើងលើធ្នើ ដែល​គេ​ធ្វើ​នៅ​លើ​ដើមឈើ សំរាប់​មើល​ទៅ​ជំរក​សត្វ​។ គេ​អាច​ស្ថិត​នៅ​កន្លែង​ស្ថានីយ​របស់​គេ​ម្តង​ៗ​រហូត​ដល់​ចំនួន ១០ ថ្ងៃ ដោយ​តាម​មើល​សត្វ​ស្លាប​ផ្សេង​ៗ​ដែល​កំពុង​រស់នៅ​កន្លែង​នោះ យ៉ាង​ជិត​ដិត​។ ការ​ខិតខំ​របស់​អ្នក​ល្បាត​ទាំង​នោះ ព្រម​ជាមួយ​នឹង​ការ​ខិតខំ​រួម​គ្នា​របស់​អាជ្ញាធរ​មូលដ្ឋាន និង​ស្ថានទូត​អាមេរិក បាន​ធ្វើ​អោយ​ចំនួន​សត្វ​ស្លាប​មាន​កំណើន​គួរ​អោយ​កត់​សំគាល់​។ ប្រព័ន្ធ​បរិស្ថាន​អេកូឡូស៊ី​ដ៏​មាន​តំលៃ​នេះ​កំពុង​តែ​ទទួល​បាន​មក​វិញ​បន្តិច​ម្តង​ៗ​នូវ​ភាព​ល្បី​របស់​វា ជា​អ្នក​រក្សា​ចំនួន​ពូជ​សត្វ និង​រុក្ខជាតិ​ដ៏​ច្រើន​នៃ​តំបន់​។

ថតរូប​ជាមួយ​អ្នក​នេសាទ​នៅ​ព្រែក​ទាល់​។

ថតរូប​ជាមួយ​អ្នក​នេសាទ​នៅ​ព្រែក​ទាល់​។

វា​គឺ​ជា​ដំណើរ និង​បទពិសោធន៍​ដ៏​អស្ចារ្យ ដែល​ខ្ញុំ​មិន​អាច​បំភ្លេច​បាន​។ ការ​និយាយ​ជាមួយ​គ្រួសារ​អ្នក​ភូមិ​ព្រែក​ទាល់ និង​ការ​បាន​ឃើញ​ទី​ជំរក​សត្វ​ស្លាប​ដ៏​ស្រស់​បញ្ជាក់​ជា​ថ្មី​ម្តង​ទៀត​ពី​សារៈសំខាន់ ដែល​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ត្រូវ​ការពារ​ធនធាន​ដ៏​មាន​តំលៃ​របស់​គេ​។ ខ្ញុំ​សូម​អរគុណ​អ្នក​ទាំងអស់ ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ជួប​ជាមួយ ដែល​បាន​ចំណាយ​ពេល​រ៉ាយរ៉ាប់​ប្រាប់​ខ្ញុំ​។ ខ្ញុំ​មាន​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍ ហើយ​មាន​កំលាំង​ចិត្ត​ចំពោះ​ការ​ប្តេជ្ញាចិត្ត​របស់​គេ​ចំពោះ​សហគមន៍ និងបរិស្ថាន​របស់​គេ​។

Life Along Cambodia’s Great Lake

I was reminded of Cambodia’s stunning natural beauty during a recent visit to the Preak Toal village and its neighboring bird sanctuary. Located not far from Siem Reap, it is a breathtaking ecosystem full of plant and animal life. Even getting to the sanctuary was an adventure; a two-hour boat ride through lush mangroves and wet forests. But as visually impressive as the sanctuary was, I was most inspired by the people I met in the fishing communities of Preak Toal. Their story is closely tied to the bird sanctuary and the remarkable Tonle Sap Lake.

Taking a boat ride on the Tonle Sap to the Preak Toal village.

Taking a boat ride on the Tonle Sap to the Preak Toal village.

The people that live along the Tonle Sap are hard workers. They depend on fish for food as well as their livelihoods, but this precious resource is not always available. Changes in the weather, rains, and droughts can make fishing a difficult and frustrating activity. As a fisherman myself, I know how patient and how attentive one has to be to land a catch. Hearing about the daily challenges they face and knowing there are no easy solutions gave me a glimpse into how tough it can be to live and work in Preak Toal.

Fishermen from Preak Toal teaching me about their techniques.

Fishermen from Preak Toal teaching me about their techniques.

But as I listened to their stories, the issue they raised again and again was their children’s education. Among the 3,500 youth under 18 years of age in Preak Toal, only 100 of them are in primary school and just 10 are in secondary school. As a father, educating my children has been one of the top priorities of my life. So I understand why the parents in this community are so worried about schooling. Education is a tool that all children need to stand on their own and provide opportunities to their children in the future.

Getting the best view of the Preak Toal Core Area’s bird sanctuary.

Getting the best view of the Preak Toal Core Area’s bird sanctuary.

After talking with the fishermen, I visited the bird breeding sanctuary of the Preak Toal Core Area, part of the Tonle Sap Biosphere Reserve and a breeding sanctuary for more than 100,000 large water birds from 12 different species. With changes in climate and the natural environment, local wildlife species – many of them quite rare – have struggled to survive. They have been losing their natural habitat at a rapid rate causing their populations to dwindle. This was why I was so pleased to see that the fishing communities of Preak Toal have been deeply involved in the protection and management of the bird sanctuary that borders their homes. With assistance from the U.S. government, members of the fishing villages have been trained to serve as forest rangers, monitoring and reporting on the bird populations of the sanctuary.

One of the forest rangers helping to protect the precious wildlife of Preak Toal.

One of the forest rangers helping to protect the precious wildlife of Preak Toal.

The rangers position themselves on hand-built platforms perched high in the trees overlooking the sanctuary. They can remain at their stations for up to 10 days at a time, closely watching the various birds residing in the area. The hard work of these rangers – as well as the joint efforts of local Cambodian authorities and the U.S. Embassy – has led to significant increases in the bird population. This precious ecosystem is gradually regaining its glory as the keeper of the region’s huge number of animal and plant species.

Taking time for a photo with the fishermen of Preak Toal.

Taking time for a photo with the fishermen of Preak Toal.

It was an incredible trip and an experience that I will never forget. Speaking with the families of Preak Toal and seeing the beautiful bird sanctuary highlighted, once again, how important it is that Cambodians protect their precious resources. I want to thank all those with whom I met for taking their time to share their story with me. I was both moved and energized by their commitment to their community and their environment.

ជីវិតដែលមានតំលៃ

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១០ ខែ​ធ្នូ សំលេង​ដ៏​ខ្លាំង​មួយ​សំរាប់​សិទ្ធិ​មនុស្ស នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា បាន​បាត់​ទៅ​ជាមួយ​នឹង​ការ​ទទួល​មរណភាព​ភ្លាម​ៗ ដោយ​គ្មាន​ការ​រំពឹង​ទុក​នៃ​លោក ចាន់ សាវ៉េត ដែល​ជា​អ្នក​ស៊ើប​អង្កេត​ជាន់​ខ្ពស់​របស់​អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល​ផ្នែក​សិទ្ធិ​មនុស្ស អាដហុក​។ ដូច​ដែល​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ជា​ច្រើន​បាន​ដឹង​ហើយ លោក ចាន់សាវ៉េត​បាន​ស្លាប់​ដោយសារ​ការ​គាំង​បេះដូង បន្ទាប់​ពី​បាន​វិល​មក​ផ្ទះ​វិញ ពី​ពិធី​អបអរ​ទិវា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​។ លោក​បាន​ស្លាប់​ចោល​ភរិយា និង​កូន ៣ នាក់​។

ទោះ​បី​ជា​លោក​បាន​ស្លាប់​ទៅ​ឆាប់​ពេក​ក្តី ក្នុង​អាយុ ៥១ ឆ្នាំ តែ​លោក​ សាវ៉េត បាន​សន្សល់​ទុក​នូវ​កេរ្តិ៍ដំណែល​មួយ ដែល​គួរ​តែ​ធ្វើ​អោយ​គ្រួសារ និង​ប្រទេស​ជាតិ​របស់​លោក​មាន​មោទនភាព​។ ការងារ​របស់​លោក​សាវ៉េត​គឺ​ចងក្រង​របាយការណ៍​ស៊ើប​អង្កេត​ លើ​ករណី​សង្ស័យ​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ដោយ​ផ្តោត​លើ​ជំលោះ​ដី​ធ្លី​។ លោក​បាន​ជួយ​បង្ហាញ​អោយ​គេ​ឃើញ​ករណី ដែល​សហគមន៍​ផ្នែក​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អាច​មិន​ដឹង​។ លោក​សាវ៉េត​មិន​ត្រឹម​តែ​បាន​ទាញ​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​លើ​បញ្ហា​ទេ តែ​លោក​ថែម​ទាំង​រក​មើល​ដំណោះស្រាយ​ថែម​ទៀត​ផង​។ ឧទាហរណ៍ លោក​បាន​ដឹកនាំ​គេ​នៅ​ក្នុង​ការ​បង្កើត​អោយ​មាន​កិច្ច​ពិភាក្សា​មួយ​ជាមួយ​គណកម្មាធិការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា ដែល​បាន​នាំ​អោយ​មាន​ការ​ធ្វើ​សហប្រតិបត្តិការ​ថ្មី​មួយ រវាង​រដ្ឋាភិបាល និង​អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល ក្នុង​ការ​ស៊ើប​អង្កេត ករណី​រំលោភ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​។

ដូច​មនុស្ស​ដទៃ​ទៀត​នៅ​ក្នុង​ជំនាន់​របស់​លោក​ដែរ លោក​សាវ៉េត​បាន​ក្លាយ​ជា​ក្មេង​កំព្រា ក្នុង​របប​ប៉ុលពត ហើយ​បាន​រស់នៅ​មួយ​រយៈ​ជា​ជន​ភៀស​ខ្លួន​។ លោក​អាច​ជំនះ​បាន​លើ​ស្ថានភាព​លំបាក បង្កើន​ចំណេះដឹង​និង​ជំនាញ ហើយ​នៅ​ទី​បំផុត រក​បាន​ការងារ​សំរាប់​ជីវិត​របស់​លោក ជា​អ្នក​ស៊ើប​អង្កេត​ផ្នែក​សិទ្ធិ​មនុស្ស​។ លោក​សាវ៉េត​បាន​ធ្វើការ​ដោយ​មិន​ខ្លាច​នឿយ​ហត់ ទាំង​យប់​ទាំង​ថ្ងៃ ទាំង​នៅ​ថ្ងៃ​ធ្វើការ ទាំង​នៅ​ចុង​សប្តាហ៍​។ លោក​សាវ៉េត​បាន​ធ្វើ​ការ​នៅ​តាម​តំបន់​ជនបទ​ដាច់​ស្រយ៉ាល​បំផុត​ខ្លះ ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ គាត់​តែងតែ​ចាត់​ទុក​សេចក្តី​ត្រូវការ​របស់​ប្រជាជន​កម្ពុជា ថា​សំខាន់​ជាង​ភាព​សុខ​ស្រួល និង​សុវត្ថិភាព​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់​លោក​។

សំរាប់​ខ្ញុំ រឿង​របស់​លោក​សាវ៉េត​បង្ហាញ​អោយ​ឃើញ​ថា មនុស្ស​ម្នាក់​ពិត​ជា​អាច​នាំ​មក​នូវ​ការ​ប្រែប្រួល​វិជ្ជមាន តាមរយៈ​ការ​ខិតខំ​ធ្វើ​ការ​ភាព​មោះមុត និង​ទឹក​ចិត្ត​ប្តូរផ្តាច់​។ វា​បង្ហាញ​ផង​ដែរ​ថា មិន​ចាំបាច់​ទាល់​តែ​ល្បី​ទើប​អាច​ធ្វើ​អោយ​មាន​ភាព​លេច​ធ្លោ​នោះ​ទេ​។ លោក​សាវ៉េត​ប្រហែល​បាន​ធ្វើការ​នៅ​ក្រោយ​ឆាក ក្នុង​ពេល​ភាគ​ច្រើន​នៃ​អាជីព​របស់​លោក តែ​ការងារ​របស់​លោក​បាន​ផ្តល់​ផល​វិជ្ជមាន​ទៅ​លើ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ជា​ច្រើន​ពាន់​នាក់​។ ថ្វី​បើ​លោក​លែង​នៅ​ជាមួយ​យើង​ក្តី តែ​ការ​សង្ឃឹម​របស់​ខ្ញុំ​គឺ​ថា ជីវិត​របស់​លោក​នឹង​ជួយ​បំផុស​ទឹក​ចិត្ត​ដល់​អ្នក​​ការពារ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន និង​នៅ​ពេល​អនាគត ទាំង​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា ទាំង​នៅ​ទូទាំង​សាកលលោក​។ សំរាប់​ខ្ញុំ លោក​ពិត​ជា​អ្នក​ជំរុញ​ទឹក​ចិត្ត​ដ៏​ល្អ​មែន​។ យើង​នឹក​អាល័យ​ដល់​លោក​។

A Life Worth Living

On December 10, the world lost a powerful voice for human rights in Cambodia with the sudden and unexpected death of Chan Soveth, who was a senior investigator for the human rights NGO ADHOC. As many Cambodians already know, Soveth died of a heart attack after returning home from a Human Rights Day event. He is survived by his wife and three children.

Although he died much too soon, at age 51, Soveth leaves behind a legacy that should make his family and nation proud. Soveth’s primary work was to compile investigation reports on suspected human rights violations, with a focus on land disputes. He helped to shed light cases that might otherwise have gone unnoticed by the human rights community. Soveth didn’t just bring attention to problems – he looked for solutions. For instance, he took the lead in establishing a dialogue with the Cambodian Human Rights Committee, which led to a new found cooperation between the government and NGOs on the investigation of human rights violation cases.

Like many of his generation, Soveth was orphaned during the Khmer Rouge regime and lived for a time as a refugee. He was able to overcome adversity, to develop knowledge and expertise, and ultimately to find his life’s work as a human rights investigator. Soveth worked tirelessly – day or night, weekday or weekend. Soveth worked in some of the most remote parts of the country, and he never backed down in the face of threats and intimidation. He always put the needs of the Cambodian people ahead of his own personal safety and comfort.

To me, Soveth’s story demonstrates that one person really can bring about positive change through hard work, dedication, and persistence. It also shows that you don’t have to be famous to make a difference. Soveth may have worked behind the scenes for most of his career, but his work has had a positive impact on many thousands of Cambodians. Although he is no longer with us, my hope is that Soveth’s life will serve as an inspiration to present and future human rights defenders, both in Cambodia and throughout the world. He has certainly been a great inspiration to me. He will be missed.

អំណាច​នៃ​ភាពយន្ត

ជនជាតិ​អាមេរិក​ចូលចិត្ត​ទៅ​មើល​កុន​។ ការ​បាន​មើល​កុន​ដ៏​ល្បី​ចុង​ក្រោយ​មួយ នៅ​លើ​ផ្ទាំ​ងបញ្ចាំង​ធំ ជាមួយមិត្តភក្តិ នៅ​យប់​ថ្ងៃ​សុក្រ គឺ​ជា​ពិធី​នៃ​ការ​ប្រែប្រួល​មួយ​យ៉ាង​សំខាន់ នៅ​ក្នុង​ជីវិត​របស់​យុវជន​ជា​ច្រើន នៅ​ប្រទេស​អាមេរិក​។ នៅ​ជុំវិញ​ពិភពលោក ភាពយន្ត​ធ្វើ​អោយ​គេ​មក​ជួបជុំ​គ្នា វា​ផ្តល់​ការ​កំសាន្ត​ដល់​យើង ហើយ​មាន​រឿង​ខ្លះ​ធ្វើ​អោយ​យើង​សើច ឬ​យំ​។ ខ្ញុំ​ជឿ​ផង​ដែរ​ថា ភាពយន្ត​អាច​បង្រៀន​យើង​អំពី​សង្គម​របស់​យើង ទាំង​នៅ​ពេល​បច្ចុប្បន្ន ទាំង​ក្នុង​អតីតកាល ហើយ​ក្លាយ​ជា​ផ្នែក​សំខាន់​មួយ​នៃ​ការ​ចងចាំ​របស់​យើង​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​។

មហោស្រព​ភាពយន្តអន្តរជាតិ​នៅ​កម្ពុជា​ទាក់ទាញ​មនុស្ស​គ្រប់​វ័យ (​រូបថត​របស់​វ៉ាន់ ចាន់ណារ៉ុង​)

មហោស្រព​ភាពយន្តអន្តរជាតិ​នៅ​កម្ពុជា​ទាក់ទាញ​មនុស្ស​គ្រប់​វ័យ (​រូបថត​របស់​វ៉ាន់ ចាន់ណារ៉ុង​)

ខ្ញុំ​ដឹង​ថា ប្រជាជន​កម្ពុជា​ក៏​ចូលចិត្ត​ភាពយន្ត​ដែរ ពិសេស​យុវជន ។ ប្រទេស​កម្ពុជា​ធ្លាប់​មាន​ប្រវត្តិ​ប្រកប​ដោយ​មោទនភាព​ក្នុង​ការ​ផលិត​ខ្សែ​ភាពយន្ត​។ កាលពី​សម័យ​រុងរឿង​នៃ​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​ក្នុង​ទសវត្ស​ឆ្នាំ ១៩៦០ មាន​ភាពយន្ត​ចំនួន​ជាង ៣០០ ត្រូវ​បាន​ផលិត​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​។ ជា​ការ​គួរ​អោយ​ស្តាយ ដែល​មាន​ភាពយន្ត​ចំនួន​តែ ៣០ ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​នៅ​មាន​សល់​បន្ទាប់​ពី​សម័យ​ខ្មែរ​ក្រហម​។ តែ​ខ្ញុំ​មាន​សុទិដ្ឋិនិយម​ចំពោះ​អនាគត​នៃ​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​។ សព្វថ្ងៃ​នេះ អ្នក​ផលិត​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​ជំនាន់​ថ្មី​កំពុង​ទទួល​បាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​ចំពោះ​ការងារ​ដ៏​មិន​ខ្លាច​នឿយ​ហត់​របស់​គេ​។ នៅ​ដើម​ឆ្នាំ​នេះ ភាពយន្ត​របស់​លោក រិទ្ធី ផាន ដែល​មាន​ចំណងជើង​ថា The Missing Picture គឺ​ជា​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​ដំបូង​គេ ដែល​ត្រូវ​បាន​តែងតាំង​ជា​បេក្ខជន​សំរាប់​រង្វាន់​ Academy Award នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​។ នៅ​ខែ​តុលា អ្នក​ដឹកនាំ​ភាពយន្ត​ឈ្មោះ Sotho Kulikar បាន​ទទួល​រង្វាន់ Spirit of Asia Award នៅ​ក្នុង​មហោស្រព​ភាពយន្ត​អន្តរជាតិ​ដ៏​ល្បី នៅ​ទីក្រុង​តូក្យូ សំរាប់​ភាពយន្ត ដែល​មាន​ចំណង​ជើង​ថា The Last Reel (​ដុំ​ចុង​ក្រោយ​) ដែល​បាន​បើក​មហោស្រព​ភាពយន្ត​អន្តរជាតិ​ប្រចាំ​ឆ្នាំ​លើក​ទី​៥ នៅ​កម្ពុជា កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុន​។

Sotho Kulikar អ្នក​ដឹកនាំ​ភាពយន្ត The Last Reel ទទួល​រង្វាន់ Spirit of Asia Award នៅ​ក្នុង​មហោស្រព​ភាពយន្ត​អន្តរជាតិ នៅ​ទីក្រុង​តូក្យូ (​រូបថត​បាន​មក​ពី​ក្រុមហ៊ុន Hanuman Films)​។

Sotho Kulikar អ្នក​ដឹកនាំ​ភាពយន្ត The Last Reel ទទួល​រង្វាន់ Spirit of Asia Award នៅ​ក្នុង​មហោស្រព​ភាពយន្ត​អន្តរជាតិ នៅ​ទីក្រុង​តូក្យូ (​រូបថត​បាន​មក​ពី​ក្រុមហ៊ុន Hanuman Films)​។

ភាពយន្ត The Last Reel គឺជា​ភាពយន្ត​ខ្នាត​វែង ឯករាជ្យ​មួយ​ដែល​ផលិត​ដោយ​ក្រុមហ៊ុនភាពយន្ត Hanuman Films ដែល​ជា​ក្រុមហ៊ុន​ផលិត​ភាពយន្ត​ខ្មែរ​មួយ ដឹកនាំ​ដោយ​លោកស្រី Kulikar ។ ជនជាតិ​អាមេរិក​ឈ្មោះ Lloyd Levin បាន​ចូលរួម​ជា​ផលិតករ ដោយ​បាន​មក​ប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​លើក​ដំបូង ដើម្បី​ថត​ភាពយន្ត ដែល​មាន​ចំណងជើង​ថា Lara Croft: Tomb Raider​។ នៅ​ក្រុមហ៊ុន Hanuman Films គេ​កំពុង​ធ្វើការ​ដើម្បី​លើក​កំពស់​មុខ​មាត់ប្រទេស​កម្ពុជា ដោយ​នាំ​យក​ផលិតកម្ម​ភាពយន្ត​អន្តរជាតិ​ច្រើន​ចូល​មក​។

លោក​ជំទាវ ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​វប្បធម៌ (​រូប​កណ្តាល​) ជាមួយ​លោកស្រី Sotho Kulikar (​រូប​ទី​៣ រាប់​ពី​ខាង​ស្តាំ​) នៅ​ក្នុង​ពេល​បញ្ចាំង​ជា​លើក​ដំបូង​នូវ​ភាពយន្ត The Last Reel ក្នុង​មហោស្រព​ភាពយន្ត​អន្តរជាតិ នៅ​កម្ពុជា ឆ្នាំ​២០១៤ (​រូបថត​បាន​មក​ពី​សារព័ត៌មាន Sabay News​) ។

លោក​ជំទាវ ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្រ្តី​ក្រសួង​វប្បធម៌ (​រូប​កណ្តាល​) ជាមួយ​លោកស្រី Sotho Kulikar (​រូប​ទី​៣ រាប់​ពី​ខាង​ស្តាំ​) នៅ​ក្នុង​ពេល​បញ្ចាំង​ជា​លើក​ដំបូង​នូវ​ភាពយន្ត The Last Reel ក្នុង​មហោស្រព​ភាពយន្ត​អន្តរជាតិ នៅ​កម្ពុជា ឆ្នាំ​២០១៤ (​រូបថត​បាន​មក​ពី​សារព័ត៌មាន Sabay News​) ។

ខ្ញុំ​គិត​ថា ភាពយន្ត​ផ្តល់​សំលេង​មួយ​ដល់​អតីតកាល ហើយ​ចំណុច​នេះ​ត្រូវ​សំរាប់​ភាពយន្ត The Last Reel ដែល​និយាយ​ពី​កេរ្តិ៍ដំណែល​នៃ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល និង​ស្រមោល​ដែល​សង្គ្រាម​នេះ​ជះ​ទៅ​លើ​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ​។ លោកស្រី Kulikar សង្ឃឹម​ថា ភាពយន្ត​របស់​លោកស្រី​នឹង​ “​មាន​ចំណែក​មួយ​នៅ​ក្នុង​ដំណើរការ​ព្យាបាល​ដែល​តាម​ពិត​ទៅ​ត្រូវ​មាន​យូរ​មក​ហើយ នៅ​កម្ពុជា ដោយ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​អោយ​មនុស្ស​ចាស់ ក្មេង​ជា​ច្រើន​ជំនាន់ និយាយ​ពី​អតីតកាល​ដោយ​ចំហ​”​។

លោកស្រី Julie Chung អនុប្រធាន​ទូត​អាមេរិក ថតរូប​ជាមួយ​លោកស្រី Sotho Kulikar ក្រោយ​ពី​ការ​បញ្ចាំង​ភាពយន្ត The Last Reel ។

លោកស្រី Julie Chung អនុប្រធាន​ទូត​អាមេរិក ថតរូប​ជាមួយ​លោកស្រី Sotho Kulikar ក្រោយ​ពី​ការ​បញ្ចាំង​ភាពយន្ត The Last Reel ។

ខ្ញុំ​មាន​ការ​សប្បាយ​ចិត្ត​ផង​ដែរ​ដោយ​ដឹង​ថា ភាពយន្ត​ដែល​មាន​ចំណងជើង​ថា “​កុំ​ស្មាន​បង​ភ្លេច​” ដែល​និយាយ​ពី​តន្រ្តី​សម័យ Rock and Roll នៅ​កម្ពុជា​ដែល​បាន​បាត់បង់​ទៅ ក៏​ត្រូវ​បាន​យក​មក​បញ្ចាំង​ផង​ដែរ​នៅ​ក្នុង​មហោស្រព​ភាពយន្ត​អន្តរជាតិ នៅ​កម្ពុជា​នោះ​។ លោក John Pirozzi ដែល​ជា​អ្នក​ដឹកនាំ​ភាពយន្ត​នោះ​ជា​ជនជាតិ​អាមេរិក បាន​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង​ការ​បញ្ចាំង​ពិសេស នៅ​សាលចតុមុខ ហើយ​បាន​រៀបចំ​ការ​ឆ្លើយ​ទៅ​នឹង​សំណួរ​ជាមួយ​តន្រ្តីករ និង​អ្នក​សំដែង នៅ​ក្នុង​ភាពយន្ត​។ ដូច​ដែល​លោក​អ្នក​ប្រហែល​ជា​បាន​ចាំ​ពី Blog លើក​មុន​ស្តីពី​ការ​ចងចាំ​តន្រ្តី​សម័យ​កម្ពុជា ដែល​បាន​បាត់បង់​ទៅ​​ភាពយន្ត​នេះ​និយាយ​ពី​ទិដ្ឋភាព​នៃ​តន្រ្តី​ដ៏​រស់រវើក និង​ពិសេស នៅ​ក្នុង​អំឡុង​ទសវត្ស​ឆ្នាំ​១៩៦០​។ ស្ថានទូត​អាមេរិក​មាន​កិត្តិយស​ដោយ​បាន​ធ្វើការ​សហការ​ជាមួយ​លោក John និង​មជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា ដោយ​បាន​ផ្តល់​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ដល់​ការ​បញ្ចាំង​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​ក្នុង​ពិភពលោក នៃ​ភាពយន្ត​នេះ កាលពី​ដើម​ឆ្នាំ​នេះ​។ ភាពយន្ត​នេះ​នឹង​ត្រូវ​ដាក់​បញ្ចាំង​ជា​លើក​ដំបូង​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក នៅ​ក្នុង​វេទិកា​ភាពយន្ត​ដ៏ល្បី នៅ​ទីក្រុង New York នៅ​ខែ​មេសា ឆ្នាំ​២០១៥ ដើម្បី​ផ្តល់​អោយ​មនុស្ស​កាន់តែ​ច្រើន​នូវ​ឱកាស​បាន​ដឹង​អំពី​វប្បធម៌ និង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត​ដ៏​គួរ​អោយ​កត់សំគាល់​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​។

រាប់​ពី​ឆ្វេង​ទៅ​ស្តាំ អ្នក​ដឹកនាំ​ភាពយន្ត​ជនជាតិ​អាមេរិក ឈ្មោះ John Pirozzi ស្ថាបត្យករ​ដ៏​ល្បីរបស់​ខ្មែរ លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ និង​លោក ឆាង យុ នាយកមជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា នៅ​ក្នុង​ពិធី​បញ្ចាំង​ជា​លើក​ដំបូង​នូវ​ភាពយន្ត​រឿង “​កុំ​ស្មាន​បង​ភ្លេច​៖ ការ​បាត់បង់​នៃ​តន្រ្តី​សម័យ​កម្ពុជា​” នៅ​សាលមហោស្រព​ចតុមុខ ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ កាល​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​នេះ (​រូបថត​របស់ Kim Ng​) ។

រាប់​ពី​ឆ្វេង​ទៅ​ស្តាំ អ្នក​ដឹកនាំ​ភាពយន្ត​ជនជាតិ​អាមេរិក ឈ្មោះ John Pirozzi ស្ថាបត្យករ​ដ៏​ល្បីរបស់​ខ្មែរ លោក វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ និង​លោក ឆាង យុ នាយកមជ្ឈមណ្ឌល​ឯកសារ​កម្ពុជា នៅ​ក្នុង​ពិធី​បញ្ចាំង​ជា​លើក​ដំបូង​នូវ​ភាពយន្ត​រឿង “​កុំ​ស្មាន​បង​ភ្លេច​៖ ការ​បាត់បង់​នៃ​តន្រ្តី​សម័យ​កម្ពុជា​” នៅ​សាលមហោស្រព​ចតុមុខ ក្នុង​រាជធានី​ភ្នំពេញ កាល​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​នេះ (​រូបថត​របស់ Kim Ng​) ។

ខ្ញុំ​មាន​ចិត្ត​រំភើប​រីករាយ​ណាស់ ដោយ​ឃើញ​មាន​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​ចូលរួម​នៅ​ក្នុង​មហោស្រពភាពយន្ត​អន្តរជាតិ​នៅ​កម្ពុជា នៅ​ឆ្នាំ​នេះ​។ សូម​សរសើរ​ចំពោះ​អ្នក​រៀបចំ​ទាំងអស់ និង​អ្នក​ផលិត​ភាពយន្ត ដែល​បាន​ចូលរួម​។

តើ​លោក​អ្នក​ចូលចិត្ត​ភាពយន្ត​ទេ​? តើ​លោក​អ្នក​បាន​ដកស្រង់​មេរៀន​អ្វី​ខ្លះពី​ការ​មើលភាពយន្ត​?

The Power of Film

Americans love going to the movies. Catching the latest blockbuster on the big screen with friends on a Friday night is a rite of passage for many teenagers in America. Around the world, movies bring people together, they entertain us, and some even make us laugh or cry. I also believe films can teach us about our society, both past and present, and become an important part of our historical memory.

The Cambodia International Film Festival attracted people of all ages.  (Photo courtesy of Vann Channarong)

The Cambodia International Film Festival attracted people of all ages. (Photo courtesy of Vann Channarong)

I know movies also appeal to Cambodians, especially young people. This country has a proud history of filmmaking. During the golden age of Cambodian cinema in the 1960s, over 300 films were made in the Kingdom. Sadly, only 30 of them survived the Khmer Rouge period. But I am optimistic about the future of Cambodian cinema. Today, a new generation of Cambodian filmmakers is receiving well-deserved recognition for their tireless work. Earlier this year, Rithy Panh’s “The Missing Picture” was the first Cambodian film to be nominated for an Academy Award. In October, film director Sotho Kulikar received the Spirit of Asia Award at the prestigious Tokyo International Film Festival for her entry “The Last Reel,” which opened the 5th Annual Cambodia International Film Festival last week.

Sotho Kulikar, director of “The Last Reel,” accepts the Spirit of Asia Award at the Tokyo International Film Festival 2014. (Photo courtesy of Hanuman Films)

Sotho Kulikar, director of “The Last Reel,” accepts the Spirit of Asia Award at the Tokyo International Film Festival 2014. (Photo courtesy of Hanuman Films)

“The Last Reel” is the first full-length independent film by Hanuman Films, a Cambodian film production company run by Kulikar. Joining the film as executive producer was American Lloyd Levin, who first came to Cambodia to work on the “Lara Croft: Tomb Raider” film. At Hanuman Films, they are working to raise Cambodia’s profile by bringing more international film productions to the country.

Minister of Culture Phoeurng Sackona (center) with Sotho Kulikar (3rd from the right) at “The Last Reel” premiere during the Cambodia International Film Festival 2014. (Photo courtesy of Sabay News)

Minister of Culture Phoeurng Sackona (center) with Sotho Kulikar (3rd from the right) at “The Last Reel” premiere during the Cambodia International Film Festival 2014. (Photo courtesy of Sabay News)

I think movies can give a voice to the past, and this is true for “The Last Reel,” which explores the legacy of civil war and the shadow it has cast over the next generation. Kulikar hopes her film “will play its part in a long overdue healing process in Cambodia, by encouraging generations old and young to talk more openly about the past.”

Deputy Chief of Mission Julie Chung with Sotho Kulikar after a screening of “The Last Reel.”

Deputy Chief of Mission Julie Chung with Sotho Kulikar after a screening of “The Last Reel.”

I was also delighted to learn that the film “Don’t Think I’ve Forgotten: Cambodia’s Lost Rock and Roll” was featured during the Cambodia International Film Festival. John Pirozzi, the film’s American director, attended a special screening at Chaktomuk Theater and hosted a lively Q&A session with the musicians and performers from the film. As you may recall from a previous blog, Remembering Cambodia’s Lost Rock and Roll, this film is about Cambodia’s vibrant and unique music scene during the 1960s. The U.S. Embassy was honored to collaborate with John and the Documentation Center of Cambodia to support the world premiere of the film earlier this year. The film will premiere in the United States at the renowned Film Forum in New York City in April 2015, giving more people the chance to learn about Cambodia’s remarkable history and culture.

From left to right, American director John Pirozzi, famed Cambodian architect Vann Molyvann, and Documentation Center of Cambodia director Youk Chhang at the premiere of “Don’t Think I’ve Forgotten: Cambodia’s Lost Rock and Roll” at Chaktomuk Theater in Phnom Penh earlier this year. (Photo courtesy of Kim Ng)

From left to right, American director John Pirozzi, famed Cambodian architect Vann Molyvann, and Documentation Center of Cambodia director Youk Chhang at the premiere of “Don’t Think I’ve Forgotten: Cambodia’s Lost Rock and Roll” at Chaktomuk Theater in Phnom Penh earlier this year. (Photo courtesy of Kim Ng)

I am thrilled that so many people attended the Cambodia International Film Festival this year. Congratulations to all of the organizers and to the filmmakers who participated.

Do you like films? What lessons have you learned from watching movies?

យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​លើ​សត្វ​របស់​យើង

នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា មាន​សត្វ​នានា​ជា​ច្រើន​។ នៅ​ក្នុង​ចំណោម​នេះ សត្វ​ដំរី​មាន​នៅប្រទេស​កម្ពុជា​ជា​យូរ​មក​ហើយ​។ វា​ជួយ​ដល់​ការងារ​របស់​មនុស្ស​ជា​ច្រើន អស់​រយៈពេល​រាប់សតវត្ស​មក​ហើយ រាប់​ពី​ការ​ជួយ​ទ្រទ្រង់​ដល់​ការ​រស់​នៅ​របស់​ប្រជាជន​កម្ពុជា តាមរយៈ​កសិកម្ម និងរុក្ខាប្រម៉ាញ់ រហូត​ដល់​នាំ​ទាហាន​ចូល​សមរភូមិ​។ បើ​អ្នក​បាន​ទៅ​មើល​អង្គរវត្ត អ្នក​ពិត​ជាបាន​កត់សំគាល់​ឃើញ​រូប​សត្វ​ដំរី ដែល​ត្រូវ​បាន​ឆ្លាក់​នៅ​លើ​ជញ្ជាំង​ប្រាសាទ​បូរាណ​ខ្មែរ​។ នៅ​ពេលបច្ចុប្បន្ន​នេះ គេ​នៅ​តែ​ឃើញ​សត្វ​ដំរី​ដឹក​ជញ្ជូន​ផល​ដំណាំ អូស​ឈើ​ហ៊ុប និង​អ្វី​ៗផ្សេង​ទៀត ដោយ​រួម​ទាំង​ដឹក​អ្នក​ទេសចរ​ផង​ដែរ​។ ជា​ការ​គួរ​អោយ​ស្តាយ​ដែល​ចំនួន​សត្វ​ដំរី​នៅ​កម្ពុជា​មានការ​ថយ​ចុះ ក្នុង​ពេល​រាប់​ឆ្នាំ​មក​នេះ ដោយសារ​ការ​បរបាញ់​ខុស​ច្បាប់ និង​ការ​ធ្វើ​បាប​។ ក្នុងពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ ខ្ញុំ​មាន​សេចក្តី​រីករាយ​ដោយ​បាន​ដឹង​ច្រើន​ពី​សត្វ​កម្រ​ដែល​ជិត​ផុត​ពូជ​ទាំង​នេះ នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​សង្គ្រោះ​សត្វព្រៃ​នៅ​ភ្នំ​តាម៉ៅ ក្នុង​ពេល​ខ្ញុំ​ចុះ​ទៅ​ជាមួយ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​យុវជនរបស់​ខ្ញុំ​។

សត្វ​ដ៏​ធំ​ហើយ​ស្លូត​មួយ​នេះ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា សំណាង ស្ថិត​ក្នុងចំណោម​ដំរី​ជា​ច្រើន​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ជួប នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​សង្គ្រោះ​សត្វព្រៃ​នៅភ្នំ​តាម៉ៅ កាល​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​នេះ​។

សត្វ​ដ៏​ធំ​ហើយ​ស្លូត​មួយ​នេះ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា សំណាង ស្ថិត​ក្នុងចំណោម​ដំរី​ជា​ច្រើន​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ជួប នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​សង្គ្រោះ​សត្វព្រៃ​នៅភ្នំ​តាម៉ៅ កាល​ពី​ដើម​ឆ្នាំ​នេះ​។

ថ្ងៃ​នេះ ខ្ញុំ​ចង់​ផ្តោត​ការ​យកចិត្ត​ទុក​ដាក់​លើ​ដំរី​ពិសេស​មួយ ដែល​មាន​ឈ្មោះ​ថា សំបូរ ដែលបាន​ទាក់ទាញ​ចំណាប់​អារម្មណ៍​យ៉ាង​ច្រើន ហើយ​ល្បី​បំផុត នៅ​ភ្នំពេញ​។ អស់រយៈ​ពេល​ជាង ៣០ ឆ្នាំ​ហើយ ដែល​សំបូរ​បាន​ចំណាយ​ពេល​យ៉ាង​តិច ៩ ម៉ោង​ក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ ក្នុង​ការ​ដឹក​ទេសចរ នៅ​ជុំវិញ​វត្ត​ភ្នំ​។ ការងារ​របស់​សំបូរ​បាន​ជួយ​ចិញ្ចឹម​ម្ចាស់​វា គឺ​លោក ស៊ិន ស៊ន និង​គ្រួសារ​របស់​លោក​។ តែ រាប់​ម៉ោង​នៃ​ការ​ដើរ​លើ​ផ្លូវ​រឹង​នៅ​ភ្នំពេញ​បាន​ធ្វើ​អោយ​សំបូរ​មាន​ជំងឺ​រ៉ាំរ៉ៃ​ត្រង់​ជើង​។ ក្រោយ​ពី​ស្ថានភាព​លំបាក​របស់​សំបូរ​ទទួល​បាន​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​នៅ​ទូទាំង​សាកលលោក នៅ​ឆ្នាំ ២០១២ អង្គការ​មិន​មែន​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​អាច​ផ្តល់​អោយ​សំបូរ​នូវ​ការ​ព្យាបាល​ដែល​សំបូរត្រូវការ​ជា​ខ្លាំង​។

ដំរី​ដឹកអ្នក​​ទេសចរ នៅ​អង្គរ​វត្ត (​រូបថត​របស់ AP​)​។

ដំរី​ដឹកអ្នក​​ទេសចរ នៅ​អង្គរ​វត្ត (​រូបថត​របស់ AP​)​។

ខ្ញុំ​រីករាយ​ដោយ​ដឹង​ថា សំបូរ​នឹង​ចូល​និវត្តន៍ ទៅ​នៅ​កន្លែង​សុខសាន្ត​ពិសេស​មួយ​សំរាប់​សត្វ​ដំរី នៅ​ខេត្ត​រតនៈគរី ដែល​នៅ​ទី​នោះ សំបូរ​ត្រូវ​រស់នៅ​ជាមួយ​សត្វ​ដំរី​ដទៃ​ទៀត ហើយ​ទទួល​បានការ​ថែទាំ​សមរម្យ​ពី​ពេទ្យ​សត្វ​។ ការ​ចូល​និវត្តន៍ និង​ការ​ដឹក​សំបូរ​ទៅ​ផ្ទះ​ថ្មី​របស់​វា គឺ​ជា​គំរូ​ដ៏ប្រពៃ​មួយ​ស្តីពី​អ្វី​ដែល​គេ​អាច​ធ្វើ​បាន ដោយ​ការ​ធ្វើការ​ជាមួយ​គ្នា​។ ការ​ខិតខំ​រួម​គ្នា​នេះ​ទទួលបាន​ការ​ជួយ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋ​អាមេរិក តាមរយៈ​ទីភ្នាក់ងារ​សហរដ្ឋ​អាមេរិក សំរាប់​ការអភិវឌ្ឍន៍​អន្តរជាតិ (USAID) ក្រសួង​កសិកម្ម រុក្ខា​ប្រម៉ាញ់ និង​នេសាទ មូលនិធិ Alexander Abraham Foundation និង​ប្រជាជន​សាមញ្ញ​។ ពិធី​លា​មួយ​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឡើង​ជា​កិត្តិយស​ដល់សំបូង នៅ​ភ្នំពេញ កាល​ពី​ចុង​សប្តាហ៍​កន្លង​ទៅ ហើយ​ខ្ញុំ​រីករាយ​ដោយ​ឃើញ​អ្នក​សារព័ត៌មានកម្ពុជា និង​អ្នក​សារព័ត៌មាន​អន្តរជាតិ​ចូលរួម​យក​ព័ត៌មាន នៅ​ក្នុង​ពិធី​នោះ​។ រឿង​របស់​សំបូរពិត​ជា​នាំ​អោយ​គេ​រីករាយ ហើយ​ធើ្វ​អោយ​គេ​មាន​ចំណាប់​អារម្មណ៍​ល្អ​ចំពោះ​ប្រជាជន​កម្ពុជា​។
អនុប្រធាន​របស់​ទីភ្នាក់ងារ USAID គឺ​លោក Sean Callahan ថត​ជាមួយ​សំបូរ នៅ​ក្នុង​ពិធី​លា នៅ​ភ្នំពេញ​។

អនុប្រធាន​របស់​ទីភ្នាក់ងារ USAID គឺ​លោក Sean Callahan ថត​ជាមួយ​សំបូរ នៅ​ក្នុង​ពិធី​លា នៅ​ភ្នំពេញ​។

អនុប្រធាន​របស់​ទីភ្នាក់ងារ USAID គឺ​លោក Sean Callahan ថត​ជាមួយ​សំបូរ នៅ​ក្នុង​ពិធី​លា នៅ​ភ្នំពេញ​។

សំបូរ​លេង​ជាមួយ​ក្មេង​ៗ មុន​ពេល​ចាកចេញ​ពី​រាជធានី​ភ្នំពេញ (​រូបថត​បាន​ពីមូលនិធិ Winrock)​។

សំបូរ​លេង​ជាមួយ​ក្មេង​ៗ មុន​ពេល​ចាកចេញ​ពី​រាជធានី​ភ្នំពេញ (​រូបថត​បាន​ពីមូលនិធិ Winrock)​។

នៅ​សប្តាហ៍​នេះ ខ្ញុំ​រង់ចាំ​ដោយ​ចិត្ត​ជ្រួលច្រាល​នូវ​ដំណឹង​ស្តីពី​ដំណើរ​របស់​សំបូរ​ទៅ​កាន់​ផ្ទះ​ថ្មីរបស់​វា​។ ខ្ញុំ​រីករាយ​ដោយ​លឺ​ថា ៥ ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពី​ចេញ​ពី​ភ្នំពេញ​ទៅ សំបូរ​បាន​ទៅ​ដល់​កន្លែងគំរោង​ស្តីពី​គំនិត​ផ្តួចផ្តើម​នៃ​ការ​រស់នៅ​របស់​សត្វ​ដំរី ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ព្រៃ​ការពារស្រុក​សីម៉ា​​។ តាមរយៈ​របាយការណ៍​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ទទួល សំបូរ​សប្បាយ​ចិត្ត​នៅ​កន្លែង​ថ្មី ហើយនឹង​ជួប​ជាមួយ​ដំរី​ឯ​ទៀត ក្នុង​ពេល​ប៉ុន្មាន​ថ្ងៃ​ទៀត​។ ខ្ញុំ​សូម​អរគុណ​ដល់​គ្រប់​គ្នា ដែល​បាន​ធ្វើអោយ​ដំណើរ​នេះ​សំរេច​បាន ពិសេស​អ្នក​ដែល​មើល​ថែ​ទាំ​សំបូរ នៅ​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​ដ៏​ឆ្ងាយទៅ​ខេត្ត​មណ្ឌលគីរី​។

សំបូរ​ស៊ី​ឬស្សី​ព្រៃ នៅ​ពេល​ឈប់​សំរាក (​រូបថត​បាន​ពី​មូលនិធិ Winrock​)​។

សំបូរ​ស៊ី​ឬស្សី​ព្រៃ នៅ​ពេល​ឈប់​សំរាក (​រូបថត​បាន​ពី​មូលនិធិ Winrock​)​។

បន្ទាប់​ពី​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​រយៈពេល ៥ ថ្ងៃ សំបូរ​រីករាយ​នឹង​ការ​បាន​ទៅ​ដល់​ផ្ទះ​ថ្មីដ៏​ល្អ នៅ​ខេត្ត​មណ្ឌលគីរី (រូបថត​បាន​ពី​មូលនិធិ Winrock​)។

បន្ទាប់​ពី​ការ​ធ្វើ​ដំណើរ​រយៈពេល ៥ ថ្ងៃ សំបូរ​រីករាយ​នឹង​ការ​បាន​ទៅ​ដល់​ផ្ទះ​ថ្មីដ៏​ល្អ នៅ​ខេត្ត​មណ្ឌលគីរី (រូបថត​បាន​ពី​មូលនិធិ Winrock​)។

ខ្ញុំ​ជឿ​ថា សត្វ​គួរ​ទទួល​បាន​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ល្អ​ទៅ​លើ​វា​។ ក្នុង​នាម​ជា​អ្នក​អាន​ម្នាក់ លោក​អ្នក​ដឹង​ថា ខ្ញុំ​ជា​អ្នក​ស្រឡាញ់​សត្វ ហើយ​គ្រួសារ​របស់​ខ្ញុំ​មាន​ឆ្កែ​មួយ អស់​រយៈ​ពេល​យ៉ាង​យូរ តាម​ដែល​ខ្ញុំចាំ​បាន​។ ដោយ​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​លើ​សំបូរ និង​សត្វ​ឯ​ទៀត ប្រកប​ដោយ​ការ​គោរព និង​សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ សង្គម​របស់​យើង​បង្ហាញ​អោយ​ឃើញ​នូវ​សេចក្តី​មេត្តា​ករុណា​។ ខ្ញុំ​សូម​សរសើរលោក​ស៊ន ដែល​ព្រម​អោយ​សំបូរ ដែល​មាន​អាយុ ៥២ ឆ្នាំ ហើយ​នោះ ចូល​និវត្តន៍ ហើយ​ចំណាយពេល​នៃ​ជីវិត​ចុង​ក្រោយ​របស់​វា នៅ​ក្នុង​ទី​ជំរក​ធម្មជាតិ​ជាមួយ​នឹង​សត្វ​ដំរី​ឯ​ទៀត​ៗ​។ ដូច​លោក ស៊ន​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “​យើង​ជំពាក់​គុណ​សំបូរ​ច្រើន ហើយ​នេះ​ជា​ពេល​វេលា​ដែល​យើងត្រូវ​សង​វា​វិញ​”​។ ខ្ញុំ​យល់ស្រប​នឹង​សំដី​នេះ​ទាំង​ស្រុង​។

Taking Care of Our Animals

Cambodia is home to an amazingly diverse collection of animals. One animal – the elephant – has long been part of Cambodian history. Elephants have assisted human endeavors in various ways for centuries; from helping Cambodians sustain themselves through agriculture and forestry, to even taking Khmer warriors into battle. If you have visited the Angkor Wat area, I am sure that you noticed the images of elephants carved on the walls of ancient Khmer temples. Elephants can still be seen in Cambodia today carrying crops, lumber and just about anything else, including tourists. Unfortunately, the number of elephants in Cambodia has decreased over the years due to illegal poaching and mistreatment. I recently had the pleasure to learn more about these endangered animals at the Phnom Tamao Wildlife Rescue Center during a visit with my Youth Council.

This gentle giant named Lucky was one of many elephants that I met at the Phnom Tamao Wildlife Rescue Center earlier this year.

This gentle giant named Lucky was one of many elephants that I met at the Phnom Tamao Wildlife Rescue Center earlier this year.

Today, I want to focus on a very special elephant named Sambo, one of Phnom Penh’s most famous attractions. For more than 30 years, Sambo spent nine or more hours a day carrying tourists around Wat Phnom. Sambo’s work helped support her owner, Sin Sorn, and his family. However, the numerous hours spent walking on the hard pavement of Phnom Penh’s streets caused Sambo to develop chronic foot infections. After her plight received worldwide attention in 2012, a nongovernmental organization was able to provide Sambo with the medical treatment she dearly needed.

Elephants carry tourists around Angkor Wat. (AP Images)

Elephants carry tourists around Angkor Wat. (AP Images)

I was delighted to learn that Sambo is retiring to a special elephant sanctuary in Mondulkiri Province, where she will live with other elephants and receive proper veterinary care. Sambo’s retirement and transportation to her new home is a wonderful example of what can be accomplished by working together. This collaborative effort was supported by the U.S. government through the U.S. Agency for International Development (USAID), Cambodia’s Ministry of Agriculture, Forestry and Fisheries, the Alexander Abraham Foundation, and private citizens. A farewell ceremony was held in her honor in Phnom Penh last week and I was pleased to see a number of Cambodian and international media outlets covering the event. Sambo’s story is truly uplifting and helps put the people of Cambodia in a positive light.

USAID Deputy Mission Director Sean Callahan with Sambo at her farewell ceremony in Phnom Penh.

USAID Deputy Mission Director Sean Callahan with Sambo at her farewell ceremony in Phnom Penh.

Sambo plays with children before departing Phnom Penh. (Winrock)

Sambo plays with children before departing Phnom Penh. (Winrock)

This week, I have been eagerly waiting for news about Sambo’s journey to her new home. So I was delighted to hear that five days after leaving Phnom Penh, Sambo safely arrived at the Elephants Livelihood Initiative Environment project inside the Seima Protected Forest. From the reports I received, she looks happy in her new home and will meet other elephants in the next few days. I would like to thank everyone who made all of this possible; especially the people who cared for Sambo during the long journey to Mondulkiri.

Sambo feeds on wild bamboo during a rest stop. (Winrock)

Sambo feeds on wild bamboo during a rest stop. (Winrock)

After a five-day journey, Sambo was happy to arrive at her beautiful new home in Mondulkiri Province. (Winrock)

After a five-day journey, Sambo was happy to arrive at her beautiful new home in Mondulkiri Province. (Winrock)

I believe that all animals deserve to be treated well. As a reader, you know that I am an animal lover and my family has had a dog for nearly as long as I can remember. By treating Sambo and other animals with respect and dignity, our society demonstrates compassion. I commend Mr. Sorn for agreeing to let Sambo – now 52 years old – retire and spend the remaining years of her life in a natural habitat with other elephants. As Mr. Sorn said, “We owe Sambo a great debt and it is time to pay her back.” I couldn’t agree more.

ទិវាជំងឺអេដស៍ពិភពលោក ឆ្នាំ ២០១៤

ដោយ​មើល​សារព័ត៌មាន​កាល​ពី​ម្សិលម៉ិញ ខ្ញុំ​មាន​ការ​ចាប់អារម្មណ៍​ទៅ​នឹង​រឿង​ស្តីពី​វិធី​នានា​ជាច្រើន​ដែល​ប្រជាជន​នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ធ្វើ​ពិធី​រំលឹក​ដល់​ទិវា​ជំងឺ​អេដស៍​ពិភពលោក ឆ្នាំ ២០១៤​។ ថ្ងៃ​ទី​១ ធ្នូ គឺ​ជា​ថ្ងៃ​មិន​មែន​គ្រាន់​តែ​សំរាប់​ធ្វើការ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​លើ​ជីវិត​មនុស្ស​ជា​ច្រើនដែល​បាន​បាត់បង់ ហើយ​មាន​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​ជា​រៀង​រហូត ដោយសារ​ជំងឺ​អេដស៍​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ តែ​ក៏​ជា​ថ្ងៃ​សំរាប់​ធ្វើការ​អបអរ​ផង​ដែរ​ចំពោះ​ជីវិត​ដែល​ត្រូវ​បាន​ជួយ ហើយ​អរគុណ​ដល់​អ្នកដែល​ធ្វើការ​បំបាត់​ជំងឺ​នេះ​ផង​ដែរ​។ ដូច​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​និយាយ​កន្លង​មក​ហើយ​ថា ភាព​ជា​ដៃគូរបស់​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​ជាមួយ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​ការ​កាត់​បន្ថយ​អត្រា​ឆ្លង​នៃ​ជំងឺ​អេដស៍ នៅកម្ពុជា ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​រឿង​ដែល​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​ច្រើន​បំផុត នៅ​ក្នុង​ចំណោម​កម្មវិធីផ្តល់​ជំនួយ​អភិវឌ្ឍន៍​របស់​យើង​។ តែ​ដោយ​មាន​ប្រជាជន​កម្ពុជា​ចំនួន​ប្រហែល ៧៥ ០០០ នាក់មាន​មេរោគ​អេដស៍ និង​មាន​ប្រមាណ ១ ១០០ នាក់​ទៀត​ឆ្លង​មេរោគ​នេះ​ជា​រៀងរាល់​ឆ្នាំ វា​នៅ​មាន​ការងារ​ច្រើន​ទៀត​ដែល​ត្រូវ​ធ្វើ​។ ខ្ញុំ​សូម​សរសើរ​ដល់​ការ​ខិតខំ​ជា​បន្ត​របស់​អ្នក​ដែល​ធ្វើ​ការងារ​នេះ ដើម្បី​ធ្វើ​អោយ​មនុស្ស​ជំនាន់​ក្រោយ​នៅ​កម្ពុជា​លែង​មាន​ជំងឺ​អេដស៍​។ អ្នក​ទាំង​នោះ​ក៏​មាន​រួម​ផង​ដែរ​នូវ​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល និង​រដ្ឋាភិបាល​។

សហរដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ចំណាយ​ធនធាន​មួយ​ចំនួន​ធំ​របស់​ខ្លួន​ទៅ​លើ​ការ​លុប​បំបាត់​ជំងឺ​អេដស៍ នៅ​កម្ពុជា និង​នៅ​ទូទាំង​សាកលលោក តាមរយៈ​ផែនការ​បន្ទាន់​របស់​ប្រធានាធិបតី​អាមេរិក​សំរាប់​ការ​បន្ធូរ​បន្ថយ​ផ្នែក​ជំងឺ​អេដស៍ (PEPFAR)​។ ដោយ​មាន​ធនធាន​ពី​ទីភ្នាក់ងារសហរដ្ឋ​អាមេរិក​សំរាប់​ការ​អភិវឌ្ឍន៍​អន្តរជាតិ (USAID) និង​មជ្ឈមណ្ឌល​កំចាត់ និង​ការពារ​ជំងឺ​របស់​សហរដ្ឋអាមេរិក (CDC) ការិយាល័យ PEPFAR នៅ​កម្ពុជា​ទ្រទ្រង់​ភាព​ជា​ដៃគូ កម្មវិធី និងសកម្មភាព​នានា ដែល​ផ្តោត​លើ​ការ​សង្គ្រោះ​ជីវិត​។ គ្រាន់តែ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​ទៅ PEPFAR បាន​ជួយ​កម្ពុជា​ក្នុង​ការ​ផ្តល់​ការ​ព្យាបាល​ដល់​មនុស្ស​ជិត ៥០ ០០០ នាក់ ហើយ​បាន​ធ្វើ​តេស្ត​រក​មើលមេរោគអេដស៍​អោយ​ស្រ្តី​មាន​ផ្ទៃពោះ​ចំនួន​ជាង ៨០ ០០០ នាក់​។ ការ​ខិតខំ​ទាំង​នេះ និងការងារ​ដទៃ​ទៀត​ដែល​ជួយ​​ដោយ PEPFAR ធ្វើ​អោយ​គោលដៅ​នៃ​ការ​ធ្វើ​អោយ​មនុស្ស​មួយ​ជំនាន់​គ្មាន​ជំងឺ​អេដស៍​អាច​សំរេច​ទៅ​បាន​។ ជា​ការ​បន្ថែម​លើ​ជោគជ័យ​កន្លង​មក ទឹក​ប្រាក់សរុប​ពី​រដ្ឋាភិបាល​សហរដ្ឋ​អាមេរិក​សំរាប់ PEPFAR នៅ​ឆ្នាំ​២០១៥ សំរាប់​កម្មវិធី​ជំងឺ​អេដស៍ ​ដែល​ដំណើរការ​ដោយ​ទីភ្នាក់ងារ USAID និង​ទីភ្នាក់ងារ CDC នៅ​កម្ពុជា នឹង​មាន​កំរិត​ដូច​នៅឆ្នាំ​២០១៤​។ ចំណុច​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​នៃ​ជំនួយ​នេះ​គឺ​ការ​ផ្តល់​អន្តរាគម ដែល​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​ខ្ពស់ ពិសេស​ក្នុង​ចំណោម​មនុស្ស​ដែល​ស្ថិត​នៅ​ក្នុង​ស្ថានភាព​ប្រឈម​ខ្លាំង​បំផុត ហើយ​ធ្វើ​អោយ​គេ​មាន​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​ពី​ភាព​បន្ទាន់​ក្នុង​ការ​បញ្ឈប់​ជំងឺ​រាត​ត្បាត​នេះ​។

សកម្មភាព និង​កម្មវិធី​អប់រំ​យុវជន​មាន​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​ពិធី​ស្តីពី​ទិវា​ជំងឺ​អេដស៍​ពិភពលោក នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​មិត្ត​សំឡាញ់ នៅ​ភ្នំពេញ (​រូបថត​បាន​ពី​អង្គការ Friends International​) ។

សកម្មភាព និង​កម្មវិធី​អប់រំ​យុវជន​មាន​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​ពិធី​ស្តីពី​ទិវា​ជំងឺ​អេដស៍​ពិភពលោក នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​មិត្ត​សំឡាញ់ នៅ​ភ្នំពេញ (​រូបថត​បាន​ពី​អង្គការ Friends International​) ។

ក្នុង​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ មិត្ត​ខ្ញុំ​ម្នាក់​បាន​រំលឹក​ខ្ញុំ​អោយ​ធ្វើការ​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​លើ​អ្វី ដែល​យើង​សំរេច​បាន​ជាមួយ​គ្នា នៅ​កម្ពុជា ក្នុង​ការ​ប្រយុទ្ធ​នឹង​ជំងឺ​អេដស៍​។ មិន​យូរ​ប៉ុន្មាន​កន្លង​មក​នេះ ធនធាន​មិន​សូវ​សំបូរ​ធ្វើ​អោយ​គ្រែ​នៅ​តាម​មន្ទីរពេទ្យ​ពោរពេញ ទៅ​ដោយ​អ្នក​ជំងឺ​ដែល​កំពុង​ជិត​ស្លាប់ ​ចំណែក​អ្នក​ឯ​ទៀត​ស្លាប់​នៅ​លើ​អិដ្ឋ​។ ជិត ៣៥​ឆ្នាំ បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​ផ្ទុះ​ឡើង​នៃ​ជំងឺ​អេដស៍​នៅ​ទូទាំង​សាកលលោក និង​ជាង ២០ ឆ្នាំ ចាប់​តាំង​ពី​ករណី​ដំបូង​ត្រូវ​បាន​រក​ឃើញ​នៅ​កម្ពុជា ​នៅ​ពេល​នេះ​ប្រទេស​កម្ពុជា គឺ​ជា​ប្រទេស​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រទេស​ចំនួន ១២ នៅ​ក្នុង​ពិភពលោក​ ដែល​ធ្វើ​អោយ​មនស្ស​ទូទៅ​មាន​លទ្ធភាព​ទទួល​បាន​ការ​ព្យាបាល​ជំងឺ​អេដស៍ ហើយ​អត្រាប្រេវ៉ាឡង់​នៃ​មេរោគ​អេដស៍​ចំពោះ​មនុស្ស​ពេញ​វ័យ មាន​ការ​ថយ​ចុះ​បាន​ជាង​ពាក់កណ្តាល ពីឆ្នាំ ១៩៩៨ ដល់​ឆ្នាំ ២០១០​។ នៅ​ទី​បំផុត លទ្ធផល​នៃ​ការ​ខិតខំ​រួម​គ្នា​របស់​យើង ដែល​ក្នុង​នោះ​ជីវិត​ត្រូវ​បាន​សង្គ្រោះ ហើយ​ការ​ឆ្លង​ថ្មី​ត្រូវ​បាន​រារាំង កំណត់​បាន​ថា​តើ​យើង​កំពុង​ឈ្នះ​ក្នុង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​អេដស៍​បាន​ដែរ​ឬ​អត់​។ ពិត​ណាស់ ករណី​នៅ​កម្ពុជា​ពិត​ជាជោគជ័យ​មែន​។ ឥឡូវ​នេះ គេ​មាន​សួរ​ថា តើ​យើង​ធ្វើ​យ៉ាង​ដូចម្តេច​បាន​ដើម្បី​ពង្រឹង​បន្ថែម​លើ​ជោគជ័យ​កន្លង​មក​របស់​យើង ដើម្បី​ទទួល​បាន​ជោគជ័យ​ច្រើន​ថែម​ទៀត នៅ​ពេល​អនាគត​?

នៅ​ទិវា​ជំងឺ​អេដស៍​ពិភពលោក នៅ​កម្ពុជា អង្គការ​នានា ដូចជា​អង្គការ Friends International និង AIDS Healthcare Foundation មាន​កម្មវិធី​ដែល​ក្នុង​នោះ​មាន​ការ​ធ្វើ​តេស្ត​រក​មើល​មេរោគ​អេដស៍ និង​សកម្មភាព​របស់​យុវជន​។ ក្រសួង​ការងារ​បាន​ផ្តល់​រង្វាន់​ដល់​ក្រុមហ៊ុន​មួយ​ចំនួន​ នៅ​ក្នុង​វិស័យ​នានា​មួយ​ចំនួន ដែល​រួម​មាន​ឧស្សាហកម្ម​កាត់​ដេរ ឧស្សាហកម្ម​ផ្នែកបដិសណ្ឋារកិច្ច ធនាគារ ទូរគមនាគមន៍ និង​ផ្នែក​បំរើការ​កំសាន្ត ដែល​បាន​ផ្តល់​ការ​អប់រំ​ស្តីពី​ជំងឺ​អេដស៍ និង​សេវា​ផ្តល់​ប្រឹក្សា​ដល់​និយោជិក​របស់​គេ​។ ទាំង​នេះ​គ្រាន់​តែ​ជា​ឧទាហរណ៍​មួយ​ចំនួន​តូច​នៃ​បុគ្គល​ជា​ច្រើន ដែល​មាន​ការ​ពាក់ព័ន្ធ​ក្នុង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​នេះ​។ យ៉ាង​ណា​ក្តី គ្មាន​ស្ថាប័ន​ណា​មួយ​អាច​ធ្វើ​អោយ​មនុស្ស​មួយ​ជំនាន់​នៅ​កម្ពុជា គ្មាន​ជំងឺ​អេដស៍ តែ​ម្នាក់​ឯង​បាន​ទេ​។ ហេតុដូច្នេះ​ហើយ​បាន​ជា​យើង​មិន​ត្រឹម​តែ​ត្រូវ​ធ្វើការ​ដើម្បី​សំរេច​គោលដៅ​រួម​គ្នា​របស់​យើង​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ នៅ​ថ្ងៃ​ទី​១ ខែ​ធ្នូ​នោះ ។ វា​គឺ​ជា​ការ​ប្តេជ្ញាចិត្ត​រយៈពេល​យូរ​។

ជា​ការ​អបអរ​ដល់​ទិវា​ជំងឺ​អេដស៍​ពិភពលោក ចូរ​យើង​បន្ត​ធ្វើការ ដើម្បី​អោយ​មនុស្ស​មួយ​ជំនាន់​នៅ​កម្ពុជា គ្មាន​ជំងឺ​អេដស៍ (​រូបថត​របស់​ទីភ្នាក់ងារ USAID​)

ជា​ការ​អបអរ​ដល់​ទិវា​ជំងឺ​អេដស៍​ពិភពលោក ចូរ​យើង​បន្ត​ធ្វើការ ដើម្បី​អោយ​មនុស្ស​មួយ​ជំនាន់​នៅ​កម្ពុជា គ្មាន​ជំងឺ​អេដស៍ (​រូបថត​របស់​ទីភ្នាក់ងារ USAID​)

សហរដ្ឋ​អាមេរិក និង​រាជរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​បាន​បង្កើត​ភាព​ជា​ដៃគូ​ដ៏​រឹងមាំ​មួយ ហើយ​បាន​ធ្វើ​ការ​សហការ​គ្នា​ជាមួយ​អង្គការ​ជាតិ អង្គការ​អន្តរជាតិ និង​អង្គការ​សង្គម​ស៊ីវិល ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​អេដស៍​។ ជាមួយ​នឹង​ភាព​ជឿនលឿន​ផ្នែក​វិទ្យាសាស្រ្ត និង​បច្ចេកទេស ចំណេះដឹង​ក្នុង​ការ​សង្គ្រោះ​ជីវិត និង​ការ​ថែទាំ​សុខភាព​អាច​យក​មក​ប្រើ​ដើម្បី​ជួយ​ដល់​មនុស្ស​បាន​ច្រើន នៅ​ទូទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា តាមរយៈ​ការ​សហការ​គ្នា​។ ត​ទៅ​មុខ​ទៀត ខ្ញុំ​សង្ឃឹម​ថា នឹង​មាន​ការ​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ជា​បន្ត​លើ​ភាព​ជា​ដៃគូ ដើម្បី​ធានា​អោយ​ការ​វិនិយោគ​រួម​របស់​យើង​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ប្រកប​ដោយ​ប្រសិទ្ធភាព ហើយ​ទទួល​បាន​លទ្ធផល​ច្រើន​បំផុត​។

ចក្ខុវិស័យ​សំរាប់​ដំណាក់កាល​បន្ទាប់ នៅ​ក្នុង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​អេដស៍ គឺ​លទ្ធផលដែល​ធានា​និរន្តភាព ត្រូវ​បាន​កំណត់​ច្បាស់ ហើយ​ដែល​យើង​មាន​រួម​គ្នា ។ ខ្ញុំ​ជឿ​ថា បើប្រទេស​កម្ពុជា​រក្សា​ការ​ប្តេជ្ញាចិត្ត​របស់​ខ្លួន ហើយ​បន្ត​ធ្វើការ​ជាមួយ​ដៃគូ​របស់​ខ្លួន នោះ​កម្ពុជា​នឹង​អាច​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​ដំបូង​គេ​នៅ​ក្នុង​ពិភពលោក ដែល​មាន​មនុស្ស​មួយ​ជំនាន់​គ្មាន​ជំងឺ​អេដស៍​។ យើង​ម្នាក់​ៗ​អាច​ដើរ​តួនាទី​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ការ​ជួយ​បង្កើត​អោយ​មាន​មនុស្ស​មួយ​ជំនាន់​ដែល​គ្មាន​ជំងឺ​អេដស៍ នៅ​កម្ពុជា​។ សំរាប់​ម្នាក់​ៗ យើង​អាច​ធ្វើការ​ជ្រើសរើស​ប្រកប​ដោយ​ភាព​វាងវៃ ដែល​ការពារ​ខ្លួន​យើង និង​សាច់​ញាតិ​របស់​យើង​។ នៅ​តាម​សហគមន៍ យើង​រាប់​រក​អ្នក​ជំងឺ​អេដស៍ ហើយ​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​អោយ​គេ​ទទួល​បាន​ការ​ថែទាំ និង​ការ​ព្យាបាល​បាន​ល្អ​។ នៅ​ថ្នាក់​ជាតិ និង​ថ្នាក់​អន្តរជាតិ យើង​អាច​បន្ត​ធ្វើការ​ជាមួយ​គ្នា តាមរយៈ​កម្មវិធី ដូចជា PEPFAR ដើម្បីផ្តល់​ធនធាន​ដែល​គេ​ត្រូវការ​បំផុត​។ ជា​ការ​អបអរ​ដល់​ទិវា​ជំងឺ​អេដស៍​ពិភពលោក ខ្ញុំ​សូម​អោ​យលោក​អ្នក​ទាំងអស់​គ្នា​បំពេញ​ចំណែក​របស់​លោក​អ្នក នៅ​ក្នុង​ការ​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​នឹង​ជំងឺ​អេដស៍​នៅ​កម្ពុជា​។

តើ​លោក​អ្នក​បាន​ធ្វើ​អ្វី​ខ្លះ ជា​ការ​អបអរ​ដល់​ទិវា​ជំងឺ​អេដស៍​ពិភពលោក ឆ្នាំ ២០១៤​? សូម​ផ្តល់​មតិ​។