اقتصاد چیست؟ تعریف اقتصاد و تشریح کارکردهای آن

مقدمه

در نگاه اول شاید اینگونه به نظر برسد که اقتصاد یعنی صرفاً مطالعه جدولها، نمودارها، آمار، و ارقام پیچیده. اقتصاد هم مانند بسیاری دیگر از شاخه های علوم اجتماعی، بر مبنای مطالعه علمی رفتار انسان در فرایند پاسخگویی به نیازهای اولیه خود، مانند تهیه آب، خوراک، پوشاک و بهره برداری از منابع طبیعی شکل گرفته و تکاملی تدریجی داشته است. بطور ویژه، اقتصاد را میتوان مطالعه رفتار عقلانی بشر در تلاش برای تحقق نیاز های خود و جامعه تعریف کرد. اقتصاد یا “اکونومی” از واژه های یونانی “اویکوس یعنی خانه یا خانواده” و “نوموس” به معنی “قانون و یا سُنت” تشکیل شده است. بنا براین اکونومی یا اقتصاد یعنی “مدیریت خانه”. بطور کوتاه اقتصاد یعنی: “مطالعه علمی رفتار انسان در روند تولید،توزیع و مصرف فرآورده ها و خدماتی که برای تولید آن از منابع محدود و پایان پذیر طبیعت استفاده شده است.” گفتنی است تعریف کوتاه و کلاسیک دیگری توسط لایونل رابینز، اقتصاد دان برجسته بریتانیایی مطرح شده، که بسیاری از محافل آکادمیک از آن استفاده می کنند. به گفته رابینز، اقتصاد یعنی: “دانشی که ارتباط رفتار انسان را در بهره برداری از منابع محدود، و انتخاب گزینه های مختلف (چگونگی تخصیص منابع) بررسی میکند.”

تعریف و حوزه های عملی اقتصاد

برای نمونه، شما به عنوان یک فرد، و البته بطور روز مره با مشکل محدودیت منابعی مواجه هستید که باید برای تحقق خواسته ها و نیازهای خود از آن استفاده کنید. در این راستا، و بدلیل محدودیت منابع (در اینجا پول و یا درآمد) شما باید گزینه های خاصی را انتخاب کنید که عقلانی و منطقی هستند. شما احتمالا بخشی از پول خود را صرف اجاره، برق و مواد غذایی خواهید کرد. سپس، ممکن است بخش دیگری از پول خود را برای رفتن به سینما و یا خرید یک شلوار جین استفاده کنید .اقتصاددانان علاقه مند هستند که دلایل انتخاب و مکانیزمهای گزینه های گوناگون مصرف کنندگان را ارزیابی کنند. آنها میخواهند بدانند که، مثلاً چرا شما به جای جایگزین کردن تلویزیون قدیمی خود، پولتان را صرف خرید یک دستگاه پخش دی وی دی کرده اید. آنها می خواهند بدانند که مثلاً اگر قیمت هر بسته سیگار 2 دلار افزایش یابد، آیا شما سیگار را به جای اینکه بسته ای بخرید، جعبه ای خواهید خرید؟ جوهر اساسی دانش اقتصاد در درک این موضوع نهفته است که افراد و ملت ها در برابر محدودیت های مادی و منابع تولیدی از خود چه واکنشی نشان خواهد داد.

بنابراین، می توانیم بگوییم که اقتصاد، که اغلب از آن به عنوان «علمی ملال انگیز” یاد میشود، مطالعه جنبه های خاصی از جامعه است. بسیاری آدام اسمیت را (1723 – 1790)، «پدر علم اقتصاد مُدرن” میدانند. اسمیت نویسنده کتاب معروف “تحقیقی در ماهیت و علل ثروت ملل” است. او با استفاده از اصول دانش اقتصاد، تلاش داشت ریشه موفقیت های اقتصادی کشوره های توسعه یافته را درک کند. او همچنین علاقه مند بود بداند که چرا شماری از دیگر کشورها در مسیر رشد اقتصادی از کشورهای پیشرفته تر عقب مانده اند، و شهروندان آنها در فقر و تنگدستی به سر میبرند. گفتنی است، برخی از اقتصاد دانان پس از اسمیت نیز، به کاوش پیرامون چگونگی تخصیص منابع کشور و تاثیر آن بر ثروت و رفاه مردم ادامه دادند.

در روند مطالعه اموری که بدان اشاره شد، علم اقتصاد فرض را بر این می گیرد که انگیزه اصلی انسان ها در فعالیت های اقتصادی، تحقق منافع شخصی است. بر همین اساس، چنین فرض میشود که انسان موجودی منطقی است که در تلاش خود برای تحقق خواسته ها و نیازها (خواسته های) نامحدودش بر خردمداری تکیه دارد. بنابراین، اقتصاد، علم اجتماعی است که رفتار انسان ها را که مبتنی بر تحقق منافع شخصی آنهاست بررسی میکند. این تعریف از اقتصاد که در پایان قرن بیستم توسط آلفرد مارشال، نویسنده کتاب “اصول علم اقتصاد” (1890) بیان شد، نشان دهنده پیچیدگی اساسی دانش اقتصاد است. او گفته بود: “بنابر این، در یک طرف، مطالعه ثروت قرار دارد؛ و در سوی دیگر و مهم تر معادله، مطالعه انسان.”

همچنین لازم است برای درکی بهتر از علم اقتصاد و کارکردهای آن، مفهوم دو موضوع مهم در این حوزه روشن بشود:

(1) کم یابی یا (کم داشت)،

(2) دو شاخه اصلی در حوزه علم اقتصاد: اقتصاد خرد و اقتصاد کلان.

کمیابی

در مقدمه این نوشتار کوتاه، بطور تلویحی اشاره ای شد به مفهوم کمیابی  که معادل آن در زبان انگلیسی—  (Scarcity) است  — . این مفهوم، بیان گر تنش و تضادی است که میان منابع محدود ما، و خواسته ها و نیازهای نامحدود ما وجود دارد. برای یک فرد، این منابع شامل زمان، پول، و مهارت های حرفه ای است. اما برای یک کشور، منابع محدود عبارتند از منابع طبیعی، سرمایه، نیروی کار، و تکنولوژی.

از آنجا که منابعی که در اختیار انسان قرار دارد، در تناسب با خواسته ها و نیازهای او محدود است، افراد و کشورها ناچار هستند در مورد اینکه چه کالاها و خدماتی را باید خریداری کنند، و یا اینکه از تولید، خرید، و مصرف کدام کالاها و خدمات باید خودداری کنند، تصمیماتی مهم اتخاذ کنند. به عنوان مثال، اگر شما تصمیم بگیرید به جای خرید دو نوار ویدئویی، یک صفحه دی وی دی بخرید، شما بجای تصاحب یک فیلم با کیفیت نازلتر نسبت به تکنولوژی پیشرفته تری که در ساخت دی وی دی از آن استفاده شده است، تصمیم گیری کرده اید. البته، هر فرد و ملتی دارای ارزش های متفاوتی هستند. اما با وجود سطوح مختلف (کمیابی) منابع، مردم و ملت ها با توجه به کمبودهایی که با آنها روبرو هستند، ارزشهای ویژه ای پدید می آورند. بدلیل مسئله کمیابی، مردم و اقتصاد ها باید بر سر چگونگی تخصیص منابع خود تصمیمهایی اساسی اتخاذ کنند. علم اقتصاد، به نوبه خود، مطالعه مکانیزمهای این تصمیم گیری ها، و چگونگی تخصیص منابع به مؤثرترین روش ممکن را مورد بررسی و کاوشگری علمی قرار میدهد.

اقتصاد چیست؟ حوزه های گوناگون علم اقتصاد--عکس از فلیکر

اقتصاد چیست؟ حوزه های گوناگون علم اقتصاد--عکس از فلیکر

تفاوتها و تشابهات اقتصاد کلان و خرد

برای ارزیابی اقتصاد در مفهوم کلی آن، از دو زاویه یا منظر گوناگون، یعنی کلان و خرد استفاده میشود. در اقتصاد کلان، مجموع تولیدات یک کشور، و مکانیزم های تخصیص منابع محدود آن از جمله زمین، نیروی کار و سرمایه در تلاش برای به حداکثر رساندن سطح تولید، افزایش تجارت، و رشد اقتصادی برای نسل های آینده مورد بررسی قرار می گیرد. آدام اسمیت، پدر علم اقتصاد مدرن پس از مطالعه جامعه از بعد اقتصادی و به عنوان یک مجموعه واحد، نظریه “دست نامرئی” را مطرح ساخت. به باور اسمیت، مکانیزم هایی بر بازار حاکم است، که به گونه ای “نامرئی” چرخ اقتصاد را در گردش نگاه میدارد. این نظریه بعدها پایه ای شد برای پیشبرد گرایشهای سیاسی محافظه کارانه ای که هرگونه دخالت دولت در اداره امور اقتصادی را به شدت رد می کند. به باور این دسته از اقتصادانان، بازار بوسیله همان “دست نامرئی” که اسمیت از آن سخن می گفت هدایت شده، و نیازی به دخالت دولت در این حوزه وجود ندارد.

حوزه نظری و عملی اقتصاد خرد نیز به مسائلی تقریباً مشابه اقتصاد کلان میپردازد ، اما در سطح افراد، خانوارها، و واحد های تجاری. اقتصاد خرد در تجزیه و تحلیل اجزائی که کلیت نظام اقتصادی کشور را تشکیل میدهند از رویکرد علمی تر برخوردار است. اقتصاد خرد، با تجزیه و تحلیل جنبه های خاصی از رفتار انسان، به ما نشان می دهد که چگونه افراد و شرکت ها به تغییرات و یا نوسانات قیمت ها در بازار واکنش نشان میدهند. اقتصاد خرد و اقتصاد کلان به نوعی موضوعاتی در هم تنیده تلقی میشوند، و اقتصاد دانان با ارائه درک درستی از پدیده های ویژه اقتصادی، می توانند به ملت ها و افراد کمک کنند که در تخصیص منابع محدود کشور- منطقی تر و آگاهانه تر عمل کنند. معمولا، و بطور کلی، دو طیف اقتصادی عمده وجود دارد: نظام اقتصادی متکی بر برنامه ریزی دولتی، و یا نظام اقتصادی که بر مکانیزمهای بازار (اقتصاد سرمایه داری) متکی است.این دو طیف در دو سوی متضاد قرار دارند. در یک سو برنامه ریزی مرکزی، سیاست گذاری های دولتی، و برنامه ریزی های حمایتی دولت قرار دارد. در سوی دیگر این قطب، تاکید اصلی بر نظام بازار آزاد و کاهش حد اکثری مقررات دست و پاگیر تجاری متمرکز شده است. در هر دو سیستم اقتصاد دولتی یا بازار آزاد، دولتها و نیروهای تاثیر گذار (افراد و شرکتها) ناچار به تصمیم گیری های مهمی در زمینه مدیریت منابع و تخصیص آنها به کارآمد ترین وجه ممکن هستند. چیره شدن بر چالش کمیابی و یا محدودیت منابع، اصلی ترین محور برنامه ریزی های اقتصادی است.

 

22 Responses to “اقتصاد چیست؟”

  1. It is perfect time to make some plans for the future and it is time to be happy. I have read this post and if I could I desire to suggest you few interesting things or suggestions. Maybe you could write next articles referring to this article. I want to read even more things about it!

  2. Hi there, You have done a great job. I will certainly digg it and in my view suggest to my friends. I am confident they’ll be benefited from this site.

  3. Farhad says:

    Hi
    It was very informative and helpful stories
    Grateful

  4. Having read this I thought it was very informative. I appreciate you finding the time and effort to put this short article together. I once again find myself spending a lot of time both reading and posting comments. But so what, it was still worthwhile!

  5. Admiring the commitment you put into your website and in depth information you provide. It’s nice to come across a blog every once in a while that isn’t the same outdated rehashed information. Fantastic read! I’ve bookmarked your site and I’m including your RSS feeds to my Google account.

  6. Noah Alday says:

    An impressive share, I just now given this onto a colleague who was basically carrying out a small analysis during this. And that he the fact is bought me breakfast since I discovered it for him.. smile. So ok, i’ll reword that: Thnx for any treat! But yeah Thnkx for spending enough time go over this, Personally i think strongly about it and enjoy reading on this topic. If it truly is possible, as you become expertise, would you mind updating your site with a great deal a lot more details? It truly is incredibly of fantastic aid for me. Huge thumb up just for this text!

  7. I know this if off topic but I’m looking into starting my own weblog and was curious what all is needed to get set up? I’m assuming having a blog like yours would cost a pretty penny? I’m not very web savvy so I’m not 100% certain. Any suggestions or advice would be greatly appreciated. Thank you

  8. Hello, i read your blog from time to time and i own a similar one and i was just wondering if you get a lot of spam responses? If so how do you prevent it, any plugin or anything you can advise? I get so much lately it’s driving me crazy so any support is very much appreciated.

  9. Wonderful blog you have here but I was wondering if you knew of any forums that cover the same topics talked about in this article? I’d really like to be a part of group where I can get suggestions from other knowledgeable individuals that share the same interest. If you have any suggestions, please let me know. Many thanks!

  10. Greetings from Ohio! I’m bored at work so I decided to browse your blog on my iphone during lunch break. I love the info you present here and can’t wait to take a look when I get home. I’m amazed at how fast your blog loaded on my phone .. I’m not even using WIFI, just 3G .. Anyways, fantastic blog!

  11. I know this if off topic but I’m looking into starting my own blog and was wondering what all is needed to get setup? I’m assuming having a blog like yours would cost a pretty penny? I’m not very web savvy so I’m not 100% sure. Any tips or advice would be greatly appreciated. Thank you

  12. Hi! I’ve been following your website for a long time now and finally got the courage to go ahead and give you a shout out from Lubbock Tx! Just wanted to mention keep up the good work!

  13. It’s a pity you don’t have a donate button! I’d definitely donate to this superb blog! I suppose for now i’ll settle for bookmarking and adding your RSS feed to my Google account. I look forward to brand new updates and will talk about this site with my Facebook group. Chat soon!

  14. I wanted to compose you that little bit of note to be able to give thanks over again on the pretty basics you’ve provided on this website. This has been really pretty generous of people like you to make unreservedly precisely what a lot of people would’ve offered for an e book to end up making some cash for their own end, most notably considering that you might well have done it in case you wanted. Those tactics also worked to become a good way to recognize that other people have a similar passion just like my very own to see whole lot more when it comes to this problem. Certainly there are millions of more pleasant periods in the future for people who scan your site.

  15. Now that more and more men are spending less and less money on fashion, there’s been a resurgence of vintage jackets on the scene. Flawlessly clean and sharply cut Italian suits will always be in style, but there’s also something to appreciate in a decades old jacket that’s been lovingly maintained.

  16. Sung Buckle says:

    I love your wordpress template, exactly where did you download it from?

  17. Music started playing when I opened this site, so frustrating!

  18. Then: Basketball shoes, Now: Vintage sneaker reissues

  19. I genuinely enjoy reading on this website, it has great posts.

  20. loan depot says:

    Hey, I think your site might be having browser compatibility issues.

    When I look at your website in Safari, it looks fine but when opening in Internet Explorer, it has some overlapping.
    I just wanted to give you a quick heads up! Other then that,
    excellent blog!

  21. I actually do believe many of the strategies you may have introduced for the post. They are incredibly genuine which enable it to unquestionably do the job. However, the posts have become simple for freshies. May perhaps you want extend these a tad out of the next time? Wanted posting.

  22. Josh Orris says:

    I have been reading this blog for the good while. Keep up the great job you are doing here.

Leave a Reply